Хезмәт срогы һәм товарларның яраклылык вакыты турында
Товарның хезмәт итү вакытын, яраклылык срогын билгеләү, аның тиешле сыйфатын һәм куркынычсызлыгын тәэмин итү чараларының берсе булып тора.
Хезмәт итү срогы - ул вакыт дәвамында җитештерүче кулланучыга товарны куллану мөмкинлеген тәэмин итәргә һәм җитди җитешсезлекләр өчен җаваплылык тотарга тиеш.
Хезмәт итү срогы җитештерүче тарафыннан билгеләнә һәм товар сатып алган көннән гамәлдә була башлый, шул ук вакытта сатучы товарның хезмәт итү срогы турында кулланучыга җиткерергә тиеш.
Хезмәт итү вакытын билгеләү бурычы билгеле бер чордан соң кулланучының тормышы, сәламәтлеге өчен куркыныч тудыра, аның мөлкәтенә яки әйләнә-тирә мохиткә зыян китерә ала торган озак файдаланудагы товарлар җитештерүчегә йөкләнә.
Хезмәтнең срогы Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 1997 елның 16 июнендәге 720 номерлы карары белән расланган озак вакытлы файдалану товарлары исемлеге. Аңа керә:
- балалар өчен товарлар: уенчыклар; балалар өчен коляскалар һәм велосипедлар, төеннәр һәм детальләр; видеоуеннар; балалар өчен шәхси көнкүреш компьютерлары;
- өй шартларында авыруларны профилактикалау һәм дәвалау өчен товарлар: инструментлар, приборлар һәм медицина аппаратлары; күрү сәләтен коррекцияләү өчен күзлекләр һәм линзалар;
- җылыту һәм кайнар су белән тәэмин итү өчен җиһазлар һәм приборлар, сантехника: җылыту аппаратлары (мичләр); җылыту казаннары;
- су җылыткычлар һәм су колонкалары;
- металл һәм полимерлардан, фаянстан, ярымфарфордан һәм фарфордан санитар-техник җиһазлар;
- санитар-техник арматура һәм гарнитура ;
- йорт җиһазлары: диваннар, кушеткалар, тахталар, кресло-караватлар, диван-караватлар, матрацлар, шкафлар, мебель гарнитуралары, мебель эшләнмәләре җыелмалары;
- хуҗалык товарлары: электр-көнкүреш товарлары (элементлардан һәм беренчел батареялардан тыш); металл кисүче һәм агач эшкәртүче көнкүреш станоклары;
- эчәргә яраклы суны чистарту һәм чистарту өчен көнкүреш җиһазлары, насослар һәм көнкүреш компрессорлары;
- газ көнкүреш аппаратурасы, шул исәптән, ягулыкның сыек һәм каты төрләрендә эшләүче; азык-төлекне саклау һәм транспортлау өчен сыешлыклар;
- культура товарлары: көнкүреш радиоэлектрон аппаратурасы; көнкүреш исәпләү техникасы; музыка кораллары;
- спорт товарлары, йөзү суднолары һәм йөзү чаралары: спорт әйберләре; йөзү суднолары һәм көнкүреш өчен билгеләнгән йөзү чаралары, агрегатлар, бу судноларга һәм йөзү чараларына төеннәр һәм детальләр;
- хайваннарны тоту өчен һәм үсемлекләрне карау өчен техник чаралар: балык, кош-корт һәм җәнлекләрне тоту өчен кирәк-яраклар;
- бакча өчен кече механизация чаралары.
Җитештерүче товарның хезмәт срогы дәвамында, куллану мөмкинлеген тәэмин итәргә бурычлы, шул исәптән:
- товарны ремонтлау һәм техник хезмәт күрсәтү,
- шулай ук товарны җитештерү срогы дәвамында һәм аны җитештерүдән соң товарның хезмәт срогы дәвамында, ә мондый срок булмаганда товарны кулланучыга тапшырган көннән алып ун ел дәвамында запас частьләр чыгару һәм аларны сәүдә һәм ремонт оешмаларына китерү.
Товарның җитди кимчелекләре ачыкланган очракта, кулланучы тарафыннан таләпләр белдерелгәндә хезмәт итү срогы мөһим әһәмияткә ия. Бу очракта кулланучы җитештерүчегә (вәкаләтле оешмага яки вәкаләтле шәхси эшкуарга, импортерга) товарны тапшырганчы яки моңа кадәр килеп чыккан сәбәпләр аркасында килеп чыккан җитешсезлекләрне бушлай бетерү турында таләп бирергә хокуклы.
Товарның җитешсезлекләре ачыкланган очракта, таләпләр белдерелергә мөмкин:
- товарны кулланучыга күчергән көннән 2 ел узгач, билгеләнгән хезмәт срокы эчендә;
- хезмәт срогы билгеләнмәгән очракта, кулланучыга товарны тапшырганнан соң 10 ел эчендә.
Яраклылык срогы - продукт максатчан куллануга яраксыз дип саналган чор.
Азык-төлек продуктларына, парфюмерия-косметика товарларына, медикаментларга, көнкүреш химиясе товарларына һәм башка шундый товарларга яраклылык срогын билгеләү бурычы аларның җитештерүчеләренә йөкләнгән. Өстәвенә, җитештерүчеләр әлеге срокны, товарның үз үзенчәлекләрен саклап калу чорына тәэсир итүче индивидуаль характеристикаларыннан чыгып мөстәкыйль билгели.
Товарның яраклылык вакыты товар җитештергән көннән алып ул куллануга яраклаштырылган яисә товар килеп җиткәнче куллануга яраклаштырылган дата белән исәпләнә торган вакыт белән билгеләнә.
Кулланучы, шул исәптән яраклылык вакыты турында да, аны дөрес сайлау мөмкинлеген тәэмин итүче товар турында тулы дөрес һәм кирәкле мәгълүмат алырга хокуклы. Товарны сатып алган вакытта куллану упаковкасын (этикетка, ярлык, бит-вкладыш һ.б.) игътибар белән өйрәнергә кирәк, яраклылык срогы ачык һәм аңлаешлы формада рус телендә җиткерелергә тиеш, бу очракта шарлы ручка яки фломастер белән язылырга тиеш түгел, ул, кагыйдә буларак, махсус станок белән яки этикеткада штамп белән басыла.
Товарны, шулай ук яраклылык срогы билгеләнгән сроктан соң, шулай ук яраклылык вакыты билгеләнергә тиешле товарны сату, әмма ул ачыкланмаган, ул акцияләр кысаларында сатыламы яисә сатылу-булмауга карамастан, сату тыела.
Әгәр дә кулланучы срогы чыккан товарны алган очракта, түләнгән акчаны кире кайтару өчен, беренче чиратта, ул, чек һәм сатып алынган товарны биреп, сатучыга мөрәҗәгать итәргә тиеш. Кулланучының касса чегы булмау, кулланучы таләпләрен канәгатьләндерүдән баш тарту өчен нигез була алмый һәм аның шаһит күрсәтмәләренә сылтама ясау мөмкинлегеннән мәхрүм итми.
Шулай ук кулланучы сатучыдан сыйфатсыз товар куллану аркасында, сәламәтлеккә килгән зыянны каплауны, мораль зыянны компенсацияләүне, шулай ук әлеге шартларга бәйле чыгымнарны тулысынча каплауны таләп итәргә хокуклы. Зыянны каплауны таләп итү хокукы, сатучы белән килешү мөнәсәбәтләрендә булу-булмавына карамастан таныла.